(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 035

॥ శ్రీః ॥
5.35. అధ్యాయః 035
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
విదురేణ ధృతరాష్ట్రంప్రతి సుధన్వవిరోచనసంవాదాదికథనపూర్వకం పాండవేషు పుత్రతౌల్యేన వృత్తివిధానం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 5-35-0x(3452)(32924)
బ్రూహి భూయో మహాబుద్ధే ధర్మార్థసహితం వచః।
శ్రృణ్వతో నాస్తి మే తృప్తిర్విచిత్రాణీహ భాషసే ॥ 5-35-1(32925)
విదుర ఉవాచ। 5-35-2x(3453)
సర్వతీర్థేషు వా స్నానం సర్వభూతేషు చార్జవం।
ఉభే త్వేతే సమే స్యాతామార్జవం వా విశిష్యతే। 5-35-2(32926)
ఆర్జవం ప్రతిపద్యస్వ పుత్రేషు సతతం విభో।
ఇహ కీర్తి పరాం ప్రాప్య ప్రేత్య స్వర్గమవాప్స్యసి ॥ 5-35-3(32927)
యావత్కీర్తిర్మనుష్యస్య పుణ్యా లోకే ప్రగీయతే।
తావత్స పురుషవ్యాఘ్ర స్వర్గలోకే మహీయతే॥ 5-35-4(32928)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
విరోచనస్య సంవాదం కేశిన్యర్థే సుధన్వనా ॥ 5-35-5(32929)
స్వయంవరే స్థితా కన్యా కేశినీ నామ నామతః।
రూపేణాప్రతిమా రాజన్విశిష్టపతికాంయయా ॥ 5-35-6(32930)
విరోచనోఽథ దైతేయస్తదా తత్రాజగామ హ।
ప్రాప్తుమిచ్ఛంస్తతస్తత్ర దైత్యేంద్రం ప్రాహ కేశినీ ॥ 5-35-7(32931)
కేశిన్యువాచ। 5-35-8x(3454)
కిం బ్రాహ్మణాః స్విచ్ఛ్రేయాంసో దితిజాః స్విద్విరోచన
అథ కేన స్మ పర్యంకం సుధన్వా నాధిరోహతి ॥ 5-35-8(32932)
విరోచన ఉవాచ। 5-35-9x(3455)
ప్రాజాపత్యాస్తు వై శ్రేష్ఠా వయం కేశిని సత్తమాః।
అస్మాకం ఖల్విమే లోకాః కే దేవాః కే ద్విజాతయః 5-35-9(32933)
కేశిన్యువాచ। 5-35-10x(3456)
ఇహైవావాం ప్రతీక్షావ ఉపస్థానే విరోచన।
సుధన్వా ప్రాతరాగంతా పశ్యేయం వాం సమాగతౌ ॥ 5-35-10(32934)
విరోచన ఉవాచ। 5-35-11x(3457)
తథా భద్రే కరిష్యామి యథా త్వం భీరు భాషసే।
సుధన్వానం చ మాం చైవ ప్రాతర్ద్రష్టాసి సంగతౌ ॥ 5-35-11(32935)
విదుర ఉవాచ। 5-35-12x(3458)
అతీతాయాం చ శర్వర్యాముదితే సూర్యమండలే।
అథాజగామ తం దేశం సుధన్వా రాజసత్తమ।
విరోచనో యత్ర విభో కేశిన్యా సహితః స్థితః ॥ 5-35-12(32936)
సుధన్వా చ సమాగచ్ఛత్ప్రాహ్లాదిం కేశినీం తథా।
సమాగతం ద్విజం దృష్ట్వా కేశినీ భరతర్షభ।
ప్రత్యుత్థాయాసనం తస్మై పాద్యమర్ఘ్యం దదౌ పునః ॥ 5-35-14a` ఇతి హోవాచ వచనం విరోచనమనుత్తమం।
ఆస్స్వ తల్పే హి సౌవర్ణే ప్రాహ్లాదే బ్రాహ్మణస్త్వహం ॥' 5-35-13(32937)
అన్వాలభే హిరణ్మయం ప్రాహ్లాదే తే వరాసనం।
ఏకత్వముపసంపన్నో నత్వాసోఽహం త్వయా సహ ॥ 5-35-15(32938)
విరోచన ఉవాచ। 5-35-16x(3459)
తవార్హతే తు ఫలకం కూర్చం వాప్యథవా బృసీ।
సుధన్వన్న త్వమర్హోఽసి మయా సహ సమాసనం ॥ 5-35-16(32939)
సుధన్వోవాచ। 5-35-17x(3460)
పితాపుత్రౌ సహాసీతాం ద్వౌ విప్రౌ క్షత్రియావపి।
వృద్ధౌ వైశ్యౌ చ శూద్రౌ చ న త్వన్యావితరేతరం ॥ 5-35-17(32940)
పితా హి తే సమాసీనముపాసీతైవ మామధః।
బాలః సుఖైధితో గేహే న త్వం కించన బుధ్యసే ॥ 5-35-18(32941)
విరోచన ఉవాచ। 5-35-19x(3461)
హిరణ్యం చ గవాశ్వం చ యద్విత్తమసురేషు నః।
సుధన్వన్విపణే తేన ప్రశ్నం పృచ్ఛావ యే వుదుః ॥ 5-35-19(32942)
సుధన్వోవాచ। 5-35-20x(3462)
హిరణ్యం చ గవాశ్వం చ తవైవాస్తు విరోచన।
ప్రాణయోస్తు పణం కృత్వా ప్రశ్నం పృచ్ఛావ యే విదుః ॥ 5-35-20(32943)
విరోచన ఉవాచ। 5-35-21x(3463)
ఆవాం కుత్ర గమిష్యావః ప్రాణయోర్విపణే కృతే।
న తు దేవేష్వహం స్థాతా న మనుష్యేషు కర్హిచిత్ ॥ 5-35-21(32944)
సుధన్వోవాచ। 5-35-22x(3464)
పితరం తే గమిష్యావః ప్రాణయోర్విపణే కృపే।
పుత్రస్యాపి స హేతోర్హి ప్రహ్లాదో నానృతం వదేత్ ॥ 5-35-22(32945)
విదుర ఉవాచ। 5-35-23x(3465)
ఏవం కృతపణౌ క్రుద్ధౌ తత్రాభిజగ్మతుస్తదా।
విరోచనసుధన్వానౌ ప్రహ్లాదౌ యత్ర తిష్ఠతి ॥ 5-35-23(32946)
ప్రహ్లాద ఉవాచ। 5-35-24x(3466)
ఇమౌ తౌ సంప్రదృశ్యేతే యాభ్యాం న చరితం సహ।
ఆశీవిషావివ క్రుద్ధావేకమార్గావిహాగతౌ ॥ 5-35-24(32947)
కిం వై సహైవం చరథో న పురా చరథః సహ।
విరోచనైతత్పృచ్ఛామి కిం తే సఖ్యం సుధన్వనా ॥ 5-35-25(32948)
విరోచన ఉవాచ। 5-35-26x(3467)
న మే సుధన్వనా సఖ్యం ప్రాణయోర్విపణావహే।
ప్రహ్లాద తత్త్వం పృచ్ఛామి మా ప్రశ్నమనృతం వదేః ॥ 5-35-26(32949)
ప్రహ్లాద ఉవాచ। 5-35-27x(3468)
ఉదకం మధుపర్కం చాప్యానయంతు సుధన్వనే।
బ్రహ్మన్నభ్యర్చనీయోఽసి శ్వేతా గౌః పీవరీ కృతా ॥ 5-35-27(32950)
సుధన్వోవాచ। 5-35-28x(3469)
ఉదకం మధుపర్కం చ ప్రశ్నవాచార్పితం మమ।
ప్రహ్లద త్వం తు మే తథ్యం ప్రశ్నం ప్రబ్రూహి పృచ్ఛతః।
కిం బ్రాహ్మణాః స్విచ్ఛ్రేయాంస ఉతాహో స్విద్విరోచనః 5-35-28(32951)
ప్రహ్లాద ఉవాచ। 5-35-29x(3470)
` న కల్మాషో న కపిలో న కృష్ణో న చ లోహితః।
అణీయాన్క్షురధారాయాః కో ధర్మం వక్తుమర్హితి ॥ 5-35-29(32952)
అభివాద్యో భవాన్బ్రహ్మన్సాక్ష్యే చైవ నియోజితః ।'
పుత్ర ఏకో మమ బ్రహ్మంస్త్వం చ సాక్షాదిహాస్థితః ।
తయోర్వివదతోః ప్రశ్నం కథమస్మద్విధో వదేత్ ॥ 5-35-30(32953)
సుధన్వోవాచ। 5-35-31x(3471)
` యదేతత్త్వం న వక్ష్యసి యది వాపి వివక్ష్యసి।
ప్రహ్లాద ప్రశ్నమతులం మూర్ధా తే విఫలిష్యతి ॥ 5-35-31(32954)
విదుర ఉవాచ। 5-35-32x(3472)
ఆదిత్యేన సహాయాంతం ప్రహ్లాదో హంసమబ్రవీత్।
ధృతరాష్ట్ర మహాప్రాజ్ఞ సర్వజ్ఞం సర్వదర్శినం ॥ 5-35-32(32955)
ప్రహ్లాద ఉవాచ। 5-35-33x(3473)
పుత్రో వాఽన్యో భవేద్బ్రహ్మన్సాక్ష్యే చాపి భవేత్స్థితః।
తయోర్వివదతోర్హంస కథం ధర్మః ప్రవర్తతే ॥ 5-35-33(32956)
హంస ఉవాచ।' 5-35-34x(3474)
గాం ప్రదద్యాదౌరసాయ యద్వాన్యత్స్యాత్ప్రియం ధనం।
ద్వయోర్వివదతో రాజన్ప్రశ్నం సత్యం యథా వదేత్ ॥ 5-35-34(32957)
ప్రహ్లాద ఉవాచ। 5-35-35x(3475)
అథ యో నైవ ప్రబ్రూయాత్సత్యం వా యది వాఽనృతం।
హంస తత్వం చ పృచ్ఛామి కియదేనః కరోతి సః ॥ 5-35-35(32958)
`హంస ఉవాచ 5-35-36x(3476)
పృష్టో ధర్మం న విబ్రూయాద్గోకర్ణశిథిలం చరన్।
ధర్మాద్భ్రశ్యతి రాజంస్తు నాస్య లోకోఽస్తి న ప్రజాః । 5-35-36(32959)
ధర్మ ఏతాన్సంరుజతి యథా నద్యస్తు కూలజాన్।
యే ధర్మమనుపశ్యంతస్తూష్ణీం ధ్యాయంత ఆసతే ॥ 5-35-37(32960)
శ్రేష్ఠోఽర్ధం తు హరేత్తత్ర భవేత్పాదశ్చ కర్తరి।
పాదస్తేషు సభాసత్సు యత్ర నింద్యో న నింద్యతే ॥ 5-35-38(32961)
అనేనా భవతి శ్రేష్ఠో ముచ్యంతేఽపి సభాసదః।
కర్తారమేనో గచ్ఛేద్వా నింద్యో యత్ర హి నింద్యతే ॥ 5-35-39(32962)
ప్రహ్లాద ఉవాచ। 5-35-40x(3477)
మోహాద్వా చైవ కామాద్వా మిథ్యావాదం యది బ్రువన్।
ధృతరాష్ట్ర తత్వం పృచ్ఛామి దుర్వివక్తా తు కిం వసేత్ ॥ 5-35-40(32963)
హంస ఉవాచ।' 5-35-41x(3478)
యాం రాత్రిమధివిన్నా స్త్రీ యాం చైవాక్షపరాజితః।
యాం చ భారాభితప్తాంగో దుర్వివక్తా తు తాం వసేత్ ॥ 5-35-41(32964)
నగరే ప్రతిరుద్ధః సన్బహిర్ద్వారే బుభుక్షితః।
అమిత్రాన్భూయసః పశ్యందుర్వివక్తా తు తాం వసేత్ ॥ 5-35-42(32965)
యాం చ రాత్రిమభిద్రుగ్ధో యాం చ మిత్రే ప్రియేఽనృతే।
సర్వస్వేన చ హీనో యో దుర్వివక్తా తు తాం వసేత్ ॥ 5-35-43(32966)
పంచ పశ్వనృతే హంతి దశ హంతి గవానృతే।
శతమశ్వానృతే హంతి సహస్రం పురుషానృతే ॥ 5-35-44(32967)
హంతి జాతానజాతాంశ్చ హిరణ్యార్థేఽనృతం వదన్।
సర్వం భూంయనృతే హంతి మా స్మ భూంయనృతం వదేః ॥ 5-35-45(32968)
ప్రహ్లాద ఉవాచ। 5-35-46x(3479)
మత్తః శ్రేయానంగిరా వై సుధన్వా త్విద్వరోచన।
మాతాస్య శ్రేయసీ మాతుస్తస్మాత్త్వం తేన వై జితః ॥ 5-35-46(32969)
విరోచన సుధన్వాఽయం ప్రాణానామీశ్వరస్తవ।
సుధన్వన్పునరిచ్ఛామి త్వయా దత్తం విరోచనం ॥ 5-35-47(32970)
సుధన్వోవాచ। 5-35-48x(3480)
యద్ధర్మమవృణీథాస్త్వం న కామాదనృతం వదీః।
పునర్దదామి తే పుత్రం తస్మాత్ప్రహ్లాద దుర్లభం ॥ 5-35-48(32971)
ఏష ప్రహ్లాద పుత్రస్తే మయా దత్తో విరోచనః।
పాదప్రక్షాలనం కుర్యాత్కుమార్యాః సన్నిధౌ మమ ॥ 5-35-49(32972)
విదుర ఉవాచ। 5-35-50x(3481)
తస్మాద్రాజేంద్ర భూంయర్థే నానృతం వక్తుమర్హసి।
మా గమః ససుతామాత్యో నాశం పుత్రార్థమబ్రువన్ ॥ 5-35-50(32973)
న దేవా యష్టిమాదాయ రక్షంతి పశుపాలవత్।
యం తు రక్షితుమిచ్ఛంతి బుద్ధ్యా సంయోజయంతి తం ॥ 5-35-51(32974)
యథాయథా హి పురుషః కల్యాణే కురుతే మనః।
తథాతథాఽస్య సర్వార్థాః సిద్ధ్యంతే నాత్ర సంశయః ॥ 5-35-52(32975)
నైనం ఛందాంసి వృజినాత్తారయంతి
మాయావినం మాయయా వర్తమానం।
నీడం శకుంతా ఇవ జాతపక్షా-
శ్ఛందాంస్యేనం ప్రజహత్యంతకాలే ॥ 5-35-53(32976)
మద్యపానం కలహం పూగవైరం
భార్యాపత్యోరంతరం జ్ఞాతిభేదం।
రాజద్విష్టం స్త్రీపుంసయోర్వివాదం
వర్జ్యాన్యాహుర్యశ్చ పంథాః ప్రదుష్టః ॥ 5-35-54(32977)
సాముద్రికం వణిజం చోరపూర్వం
శలాకధూర్తం చ చికిత్సకం చ।
అరిం చ మిత్రం చ కుశీలవం చ
నైతాన్సాక్ష్యే త్వధికృర్వీత సప్త ॥ 5-35-55(32978)
మానాగ్నిహోత్రముత మానమౌనం
మానేనాధీతముత మానయజ్ఞః।
ఏతాని చత్వార్యభయంకరాణి
భయం ప్రయచ్ఛంత్యయథాకృతాని ॥ 5-35-56(32979)
అగారదాహీ గరదః కుండాశీ సోమవిక్రయీ।
పర్వకారశ్చ సూచీ చ మిత్రధ్రుక్పారదారికః ॥ 5-35-57(32980)
భ్రూణహా గురుతల్పీ చ యశ్చ స్యాత్పానపో ద్విజః।
అతితీక్ష్ణశ్చ కారుశ్చ నాస్తికో వేదనిందకః ॥ 5-35-58(32981)
స్రువప్రగ్రహణో వ్రాత్యః కీనాశశ్చాత్మవానపి ।
రక్షేత్యుక్తశ్చ యో హింస్యాత్సర్వే బ్రహ్మహభిః సమాః ॥ 5-35-59(32982)
తృణోల్కయా జ్ఞాయతే జాతరూపం
వృత్తేన భద్రో వ్యవహారేణ సాధుః।
శూరో భయేష్వర్థకృచ్ఛ్రేషు ధీరః
కృచ్ఛ్రేష్వాపత్సు సుహృదశ్చారయశ్చ ॥ 5-35-60(32983)
జరా రూపం హరతి హి ధైర్యమాశా
మృత్యుః ప్రాణాంధర్మచర్యామసూయా।
క్రోధః శ్రియం శీలమనార్యసేవా
హ్రియం కామః సర్వమేవాభిమానః । 5-35-61(32984)
న క్రోధినోఽర్థో న నృశంమస్య మిత్రం
క్రృగస్య న స్త్రీ సుఖినో న విద్యా ।
న కామినో హ్రీరలసస్య న శ్రీః
సర్వం తు న స్యాదనవస్థితస్య ॥ 5-35-62(32985)
శ్రీర్మంగలాన్ప్రభవతి ప్రాగల్భ్యాత్సంప్రవర్ధతే।
దాక్ష్యాత్తు కురుతే మూలం సంయమాన్ప్రతితిష్ఠతి ॥ 5-35-63(32986)
అష్టౌ గుణాః పురుషం దీపయంతి
ప్రజ్ఞా చ కౌల్యం చ దమః శ్రుతం చ।
పరాక్రమశ్చాబహుభాషితా చ
దానం యథాశక్తి కృతజ్ఞతా చ ॥ 5-35-64(32987)
ఏతాన్గుణాంస్తత మహానుభావా-
నేకో గుణః సంశ్రయతే ప్రసహ్య
రాజా యదా సత్కురుతే మనుష్యం
సర్వాన్గుణానేప గుణోతిభాతి ॥ 5-35-65(32988)
అష్టౌ నృపేమాని మనుష్యలోకే
స్వర్గస్య లోకస్య నిదర్శనాని।
చత్వార్యేపామన్వవేతాని సద్భి-
శ్చత్వారి చైపామనుయాంతి సంతః ॥ 5-35-66(32989)
యజ్ఞో దానమధ్యయనం తపశ్చ
చత్వార్యేతాన్యన్వవేతాని సద్భిః।
దమః సత్యమార్జవమానృశంస్యం
చత్వార్యేతాన్యనుయాంతి సంతః ॥ 5-35-67(32990)
ఇజ్యాధ్యయనదానాని తపః సత్యం క్షమా ఘృణా।
అలోభ ఇతి మార్గోఽయం ధర్మస్యాష్టవిధః స్మృతః ॥ 5-35-68(32991)
తత్ర పూర్వచతుర్వర్గో దంభార్థమపి సేవ్యతే।
ఉత్తరశ్చ చతుర్వర్గో నామహాత్మసు తిష్ఠతి ॥ 5-35-69(32992)
న సా సభా యత్ర న సంతి వృద్ధా
న తే వృద్ధా యే న వదంతి ధర్మం।
నాసౌ ధర్మో యత్ర న సత్యమస్తి
న తత్సత్యం యచ్ఛలేనానువిద్ధం ॥ 5-35-70(32993)
సత్యం రూపం శ్రుతం విద్యా కౌల్యం శీలం బలం ధనం।
శౌర్యం చ చిత్రభాష్యం చ దశేమే స్వర్గయోనయః ॥ 5-35-71(32994)
పాపం కుర్వన్పాపకీర్తిః పాపమేవాశ్రుతే ఫలం।
పుణ్యం కుర్వన్పాపకీర్తిః పుణ్యమత్యంతమశ్రుతే ॥ 5-35-72(32995)
తస్మాత్పాపం న కుర్వీత పురుషః శంసితవ్రతః।
పాపం ప్రజ్ఞాం నాశయతి క్రియమాణం పుఃన పుఃనః ॥ 5-35-73(32996)
వృద్ధప్రజ్ఞః పాపమేవ నిత్యమారభతే నరః।
పుణ్యం ప్రజ్ఞాం వర్ధయతి క్రియమాణం పునః పునః ॥ 5-35-74(32997)
వృద్ధప్రజ్ఞః పుణ్యమేవ నిత్యమారభతే నరః।
పుణ్యం కుర్వన్పుణ్యకీర్తిః పుణ్యం స్థానం స్మ గచ్ఛతి।
తస్మాత్పుణ్యం నిషేవేత పురుషః సుసమాహితః ॥ 5-35-75(32998)
అసూయకో దందశూకో నిష్ఠురో వైరకృచ్ఛఠః।
స కృచ్ఛ్రం మహదాప్నోతి నచిరాత్పాపమాచరన్ ॥ 5-35-76(32999)
అనసూయుః కృతప్రజ్ఞః శోభనాన్యాచరన్సదా।
నకృచ్ఛ్రం మహదాప్నోతి సర్వత్ర చ విరోచతే ॥ 5-35-77(33000)
ప్రజ్ఞామేవాగమయతి యః ప్రాజ్ఞేభ్యః స పండితః।
ప్రాజ్ఞో హ్యవాప్య ధర్మార్థౌ శక్నోతి సుఖమేధితుం ॥ 5-35-78(33001)
దివసేనైవ తత్కుర్యాద్యేన రాత్రౌ సుఖం వసేత్।
అష్టమాసేన తత్కుర్యాద్యేన వర్షాః సుఖం వసేత్॥ 5-35-79(33002)
పూర్వే వయసి తత్కుర్యాద్యేన వృద్ధః సుఖం వసేత్।
యావజ్జీవం తు తత్కుర్యాద్యేన ప్రేత్య సుఖం వసేత్ ॥ 5-35-80(33003)
జీర్ణమన్నం ప్రశంసంతి భార్యాం చ గతయౌవనాం।
శూరం విజితసంగ్రామం గతపారం తపస్వినం ॥ 5-35-81(33004)
ధనేనాధర్మలబ్ధేన యచ్ఛిద్రమపిధీయతే।
అసంవృతం తద్భవతి తతోఽన్యదవదీర్యతే ॥ 5-35-82(33005)
గురురాత్మవతాం శాస్తా శాస్తా రాజా దురాత్మనాం।
అంతః ప్రచ్ఛన్నపాపానాం శాస్తా వైవస్వతో యమః ॥ 5-35-83(33006)
ఋషీణాం చ నదీనాం చ కులానాం చ మహాత్మనాం।
ప్రభవో నాధిగంతవ్యః స్త్రీణాం దుశ్చరితస్య చ ॥ 5-35-84(33007)
ద్విజాతిపూజాభిరతో దాతా జ్ఞాతిషు చార్జవీ ।
క్షత్రియః శీలభాగ్రాజంశ్చిరం పాలయతే మహీం ॥ 5-35-85(33008)
సువర్ణపుష్పాం పృథివీం చిన్వంతి పురుషాస్త్రయః।
శూరశ్చ కృతవిద్యశ్చ యశ్చ జానాతి సేవితుం ॥ 5-35-86(33009)
బుద్ధిశ్రేష్ఠాని కర్మాణి బాహుమధ్యాని భారత।
తాని జంఘాజఘన్యాని భారప్రత్యవరాణి చ॥ 5-35-87(33010)
దుర్యోధనేఽథ శకునౌ మూఢే దుఃశాసనే తథా।
కర్మే చైశ్వర్యమాధాయ కథం త్వం భూతిమిచ్ఛసి ॥ 5-35-88(33011)
సర్వైర్గుణైరుపేతాస్తు పాండవా భరతర్షభ ।
పితృవత్త్వయి వర్తంతే తేషు వర్తస్వ పుత్రవత్ ॥ ॥ 5-35-89(33012)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి ప్రజాగరపర్వణి పంచత్రింశోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-35-2 ఆర్జవం అవైషంయం ॥ 5-35-10 ఇహస్థానే ఉపస్థానే మాముపస్థాతుం।
వాం దైత్యబ్రాహ్మణౌ అహం పశ్యేయం ॥
5-35-13 సమాగచ్ఛత్ ఉభయోః సంముఖం అగచ్ఛత్ ॥
5-35-14 విరోచనేన సౌవర్ణే పీఠే మయా సహ ఉపవేశ్యతామితి ప్రార్థితః సుధన్వా ఉవాచ ॥
5-35-15 అన్వాలభే స్పృశాంయేవ ॥
5-35-16 ఫలకం కాష్ఠపీఠం। కూర్చం। బృసీ వర్తితదర్భమయం పీఠం వా।
తవ అర్హతే యోగ్యం భవతి ॥
5-35-18 ఉపాసీత సేవతే। అధః స్థిత్వేతి శేషః ॥
5-35-19 ప్రశ్నం ఆవయోః కః శ్రేష్ఠ ఇతి ప్రశ్నం। యే విదుస్తాన్ పృచ్ఛావ ॥
5-35-24 సహ న చరితం వైరాత్ ॥
5-35-27 పీవరీ పుష్టా। కుతా మధుపర్కార్థం ఉపకల్పితా ॥
5-35-30 నియోజితః అహమితి శేషః ॥
5-35-39 పగచ్ఛేదితి ఙo పాఠః ॥
5-35-40 కిం వసేత్ కథం వసేత్ ॥
5-35-41 అధివిన్నా కృతసపత్నీకా స్త్రీ తాం రాత్రిం వసేత్తద్వద్దుఃఖం ప్రాప్నుయాత్
5-35-44 పంచ పూర్వజాన్ పశ్వనృతే అజాదిపశుహింసార్థమనృతే ఉక్తే సతి హంతి నాశయతి పరలోకాత్ చ్యావయతి।
ఏవముత్తరత్ర ॥ 5-35-46 అంగిరాః సుధన్వనః పితా। త్వత్ త్వత్తః ॥
5-35-49 పాదప్రక్షాలనం హరిద్రయా పాదధావనం। కుమార్యాః కేశిన్యాః ।
వివాహే దంపత్యోః పరస్పరం హరిద్రయా పాదధావనం కుర్వంతీతి ప్రసిద్ధం।
అస్యైవ భార్యా కేశినీ భవత్విత్యర్థః ॥
5-35-50 అబ్రువన్సత్యమితి శేషః ॥
5-35-53 ఛందాంసి వేదాః
5-35-54 అంతరం వియోగం।
వివాదం వైరప్రవర్తనం ॥
5-35- 55 సాముద్రికం హస్తరేఖాదిపరీక్షకం।
వణిజం చోరపూర్వం పూర్వం చోరః పశ్చాద్విణిక్రభూతః తం కూటతులావంతం వా।
శలాకధూర్తం శలాకయా పాశాదినా వా శకునాదికముక్త్వా యోఽన్యాన్ వంచయతి తం।
అరిం విపరీతసాక్ష్యభయాత్। మిత్రం పరీక్షకాణమవిశ్వాసాత్।
కుశీవలం కుత్సితం శీలం వాతి అనుసరతీతి తం। నర్తకీదాసం విటోన్మత్తాదికం వా ।
5-35-53 సత్కర్మద్వారాపి తస్య సాధుత్వం న మంతవ్యమిత్యాహ మానేతి।
మానః లోకేషు ఉత్కర్షః తదర్థాన్యగ్నిహోత్రాదీని భయదానీత్యర్థః। మౌనం ధ్యానం ॥
5-35-57 కుండాశీ భగభక్షః । జీవతి భర్తరి జారాజ్జాతః కుండస్తదన్నాశీ। సోమవిక్రయీ ప్రసిద్ధః।
పర్వకారః శరకృత్ ఆయుధమాత్రకర్తేత్యర్థః।
సూచీ సూచకో నక్షత్రాదీనాం పరదోషాణాం చ। జ్యౌతిషికః పిశునో వా ।
5-35-58 కారుః అశుచిః। నాస్తికః పరలోకాదిద్వేషీ ॥
5-35-59 స్రువప్రగ్రహణో గ్రామపురోహితః। వ్రాత్యః అతీతోపనయనకాలః పతితసావిత్రీకో వా। కీనాశః కర్షకః।
ఆత్మవాన్సమర్థోపి యో రక్షేత్యుక్తో హింస్యాత్ ॥
5-35-60 తృణోల్కయా తృణజ్వాలయా జాతరూపం రూపవద్వస్త జ్ఞాయతేఽంధకారే సతి। భద్రే వృషః ధర్మ ఇతియావత్।
వృత్తేన శీలేన సోస్తి నాస్తీతి జ్ఞాయతే। వ్యవహారేణ అహింసాదిప్రధానేన ।
కృచ్ఛ్రేషు దుర్భిక్షాదిసంకటేషు ॥
5-35-63 శ్రీరితి। దాక్ష్యం శీఘ్రకారిత్వం ॥
5-35-65 ఏష గుణో రాజసత్కారః॥
5-35-66 ఇమాని వక్ష్యమాణాని। అన్వవేతాని నిత్యసంవద్ధాని।
అనుయాంతి యత్రేన భజంతి॥
5-35-71 రూపం వినయముద్రా। ధ్రుతం అధ్యయనం।
విద్యా దేవతాద్యుపాసనం। చిత్రభాష్యం యుక్తియుక్తం వచనం ॥
5-35-76 దందశూకో మర్మచ్ఛేత్తా। నిష్ఠురః అప్రియవాక్। నచిరాత్ శీఘ్రం ॥
5-35-77 నకృచ్ఛ్రం సుఖం ॥
5-35-78 ఆగమయతి ఆనయతి ॥
5-35-79 వర్షా ఇత్యత్యంతసంయోగే ద్వితీయా ॥
5-35-81 గతపారం ప్రాప్తతత్త్వం ॥
5-35-82 పరిపాకసుఖం కర్మ త్వత్పుత్రా న కుర్వంతి అన్యాయేన చ సుఖం లిప్సంతి తత్తు విపరీతమేవేత్యాహ ధనేనేతి ॥
5-35-83 ఆత్మవతాం జితచిత్తానాం।
ప్రచ్ఛన్నపాపో దుర్యోధనః ।

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.